Nad Evropom se formira toplinska kupola: Stižu temperature koje ne liče na maj
Evropa ulazi u prvi ozbiljan nalet vrućine ove sezone. I ne, nije to ona obična priča “maj je, ugrijalo”. Meteorolozi najavljuju stvaranje takozvane toplinske kupole, sistema visokog pritiska koji se ponaša kao poklopac na šerpi: zrak se zarobi, spušta prema tlu i dodatno zagrijava.
Najprije će udar osjetiti Španija i Portugal. Tamo bi temperature već krajem sedmice mogle ići preko 30 stepeni, a na jugozapadu Pirinejskog poluostrva približiti se i 40 stepeni. Nakon toga toplina se širi prema Francuskoj, Njemačkoj, Beneluksu, pa kasnije i prema Mediteranu, srednjoj Evropi i Balkanu.
Nije smak svijeta, ali nije ni normalan maj
Kod nas narod često kaže: “Ma bilo je vruće i prije.” Jeste. Ali nije svaka vrućina ista. Problem je kad temperatura dođe prerano, naglo i predugo ostane iznad prosjeka.
Severe Weather Europe navodi da će pojedini dijelovi Evrope imati temperature i 12 do 16 stepeni iznad uobičajenog prosjeka za kraj maja. To je ozbiljna razlika. Nije isto kad u maju imaš 24 ili 25 stepeni i kad se odjednom gura prema 35 ili skoro 40.
U Hrvatskoj se, prema prognozama koje prenosi Jutarnji, za utorak očekuje prvi vrući dan na nekim područjima. Metković bi mogao ići do 31 stepen, Zagreb do 29, Rijeka do 28, dok bi Split i Osijek mogli biti oko 26 stepeni.
Drugim riječima, Balkan neće odmah gorjeti kao jug Španije, ali toplina dolazi i prema nama.
Vrućina ne ubija bukom, nego tiho
Najopasnije kod ovakvih talasa je što ih mnogi ne shvate ozbiljno. Ne vidiš poplavu. Ne čuješ zemljotres. Nema eksplozije. Samo sunce prži, asfalt diše, stan se zagrije, stariji ljudi oslabe, djeca se iscrpe, a radnici na otvorenom nose najteži teret.
Svjetska meteorološka organizacija upozorava da ekstremna vrućina utiče na zdravlje, povećava rizik od dehidracije, toplotnog udara, zagađenja zraka i požara. U ranijim evropskim toplotnim talasima visoki pritisak je zarobljavao topao zrak iz sjeverne Afrike i stvarao upravo takav “poklopac” nad kontinentom.
Ovo ne znači da treba praviti paniku.
Ali znači da treba biti pametan. Stariji ljudi, hronični bolesnici, djeca i svi koji rade vani moraju posebno paziti. Voda, hlad, laganija hrana, manje napora u najtoplijem dijelu dana. Zvuči banalno, ali baš te obične stvari spašavaju zdravlje.
Primjer je jednostavan. Ako čovjek u maju misli da je “još proljeće” pa radi cijeli dan na suncu kao da je 20 stepeni, tijelo mu brzo objasni da kalendar ne hladi nikoga.
Evropa se mijenja. Vrućine dolaze ranije, traju duže i sve češće ruše rekorde. Copernicus je već objavio da je april 2026. globalno bio među najtoplijim aprilima u evidenciji, a evropsko kopno je takođe bilo toplije od prosjeka.
Zato ovu vijest treba čitati bez histerije, ali i bez potcjenjivanja. Toplinska kupola nije naslov za plašenje naroda. To je signal da ljeto više ne čeka kalendar.
Napomena: Ne očekuju se iste temperature u cijeloj Evropi. Najjači udar prvo pogađa Španiju i Portugal, dok se prema Balkanu toplina širi postepeno.
Izvori: Jutarnji list, Severe Weather Europe, Copernicus, Euronews, Svjetska meteorološka organizacija.
