Ruski ministar vanjskih poslova Sergej Lavrov tvrdi da Srbija prema članstvu u Evropskoj uniji ide “po inerciji” i predviđa da će takva politika uskoro izgubiti privlačnost. Međutim, službeni podaci pokazuju da pregovori Srbije i EU i dalje traju, dok je Unija ubjedljivo najvažniji trgovinski partner Beograda.
Sergej Lavrov otvoreno je doveo u pitanje budućnost evropskog puta Srbije, ocijenivši da Beograd i dalje govori o članstvu u Evropskoj uniji prvenstveno “po inerciji”.
Govoreći 3. septembra na marginama Istočnog ekonomskog foruma u Vladivostoku, šef ruske diplomatije ustvrdio je da Evropska unija zbog vlastitih odluka gubi ekonomske prednosti.
“Ekonomski, Evropska unija, zbog mnogih faktora, uključujući svoju kratkovidost, da ne kažem glupost, gubi svoje prednosti”, rekao je Lavrov.
Potom se direktno osvrnuo na Srbiju i Armeniju.
“Po inerciji” te zemlje, kako je rekao, nastavljaju govoriti da žele postati članice Evropske unije, nakon čega je iznio vlastitu procjenu da će im “ta želja vrlo brzo nestati”.
LAVROVLJEVA PROGNOZA NIJE PROMJENA POLITIKE BEOGRADA
Izjava je politički značajna, ali važno je napraviti jasnu razliku: Lavrov nije saopćio novu odluku Srbije niti postoje potvrde da je Beograd odustao od evropskih integracija.
Riječ je o njegovoj procjeni budućeg razvoja događaja.
Naprotiv, institucionalni proces pristupanja Srbije Evropskoj uniji i dalje postoji. Dokumenti Vijeća EU iz jula pokazuju da su se i tokom ljeta razmatrale pregovaračke pozicije Srbije za poglavlja koja obuhvataju digitalnu transformaciju i medije, poreze te socijalnu politiku i zapošljavanje.
Radna grupa Vijeća EU za proširenje sastala se i 2. septembra, dan prije Lavrovljeve izjave, a među dokumentima je ponovo bila tema pristupnih pregovora sa Srbijom.
Zato se tvrdnja da Srbija prema EU ide samo “po inerciji” ne može predstaviti kao utvrđena činjenica. To je politička interpretacija Moskve.
ZAŠTO JE SRBIJA VAŽNA I MOSKVI I BRISELU
Iza jedne Lavrovljeve rečenice nalazi se mnogo šira geopolitička borba za položaj Srbije.
Beograd godinama pokušava održavati odnose s Evropskom unijom, Rusijom i Kinom, ali je prostor za takvo balansiranje postao znatno uži zbog rata u Ukrajini i sve izraženijeg geopolitičkog rivalstva.
Rusiji je Srbija važna kao tradicionalno blizak partner na Balkanu, država koja nije članica NATO-a i zemlja u kojoj Moskva i dalje ima politički, energetski i društveni utjecaj.
Evropskoj uniji Srbija je, s druge strane, ključna za politiku proširenja i stabilnost Zapadnog Balkana.
Postoji i vrlo konkretna ekonomska činjenica koju je teško zanemariti.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku Srbije, članice Evropske unije činile su 58,7 posto ukupne vanjskotrgovinske razmjene Srbije u prvih šest mjeseci 2026. godine.
To pokazuje zašto bi eventualno strateško udaljavanje od EU predstavljalo mnogo više od diplomatske promjene kursa. Takav zaokret imao bi ozbiljne ekonomske i političke posljedice.
MOSKVA OČEKUJE PROMJENU, ALI BEOGRAD JE NIJE NAJAVIO
Lavrovljeva izjava zato se može čitati i kao poruka o tome kako Moskva vidi budućnost evropskog projekta.
Rusija već dugo kritikuje proširenje zapadnih političkih i sigurnosnih struktura prema istoku, a Lavrov sada tvrdi da će sama EU postati dovoljno neprivlačna da države kandidati počnu preispitivati članstvo.
Sličnu prognozu iznio je i za Armeniju, koja posljednjih godina intenzivnije razvija odnose s Evropskom unijom, istovremeno se udaljavajući od nekih tradicionalnih sigurnosnih veza s Moskvom.
U Srbiji je njegova izjava već izazvala političku reakciju. Lider opozicione Stranke slobode i pravde Dragan Đilas poručio je Lavrovu da o tome gdje Srbija pripada neće odlučivati Moskva, tvrdeći da je budućnost zemlje u Evropskoj uniji.
Najvažnije pitanje sada ipak nije šta Lavrov predviđa, nego šta će učiniti Beograd.
Ako Srbija nastavi pristupne pregovore i ekonomsko povezivanje s EU, njegova izjava ostat će prije svega ruska politička procjena. Ako se evropski proces dodatno uspori ili Beograd počne otvoreno preispitivati članstvo, riječi ruskog ministra mogle bi dobiti znatno veću težinu.
Upravo će odnos Srbije prema EU, Rusiji i sve većem pritisku da jasnije definiše svoj geopolitički položaj biti jedan od ključnih pokazatelja koliko je dosadašnja politika balansiranja još održiva.
Izvori: TASS, N1 Srbija, Euronews Srbija, Vijeće Evropske unije, Republički zavod za statistiku Srbije
