Senad Beganović nije broj iz sudskog spisa niti jedna od hiljada žrtava bez imena. Bio je četrnaestogodišnji dječak koji je ubijen nakon pada Srebrenice u julu 1995. godine.
Njegovi posmrtni ostaci pronađeni su u četiri različite masovne grobnice. Senad je ukopan tek 2014. godine u Memorijalnom centru u Potočarima, pored oca Rame.
Četiri grobnice bile su potrebne da porodica konačno sahrani jedno dijete. Ta činjenica sama govori o razmjerama zločina i pokušajima skrivanja njegovih tragova više nego deset političkih govora.
Jednom dječaku četiri grobnice, Mladiću državna pažnja
Više od tri decenije kasnije, Ratko Mladić, pravosnažno osuđen na doživotni zatvor zbog genocida u Srebrenici, zločina protiv čovječnosti i ratnih zločina, sahranjen je u Beogradu uz vojne počasti.
Njegov kovčeg nosili su pripadnici Vojske Srbije, svirala je vojna muzika, a ceremoniju su pratili provladini mediji. Među prisutnima su bili brojni zvaničnici, predsjednik SNSD-a Milorad Dodik i ruski ambasador u Srbiji Aleksandar Bocan-Harčenko.
Taj prizor postavio je teško pitanje: kako istovremeno tvrditi da jedan pravosnažno osuđeni ratni zločinac ne predstavlja državu i narod, a zatim ga ispratiti koristeći državnu vojsku, institucije i simbole?
Vojne počasti nisu formalno priznanje odgovornosti Srbije za genocid. To treba jasno reći. Ali one jesu svjesna politička odluka i poruka o tome koga državne institucije smatraju vrijednim javnog poštovanja.
Šta zaista piše u Rezoluciji UN-a?
Kada je Generalna skupština Ujedinjenih nacija 2024. godine usvojila Rezoluciju o Srebrenici, u Srbiji i Republici Srpskoj pokrenuta je kampanja „nismo genocidni“.
Problem je što Rezolucija nijedan narod nije proglasila genocidnim.
Dokument je 11. juli ustanovio kao Međunarodni dan sjećanja na genocid u Srebrenici, osudio poricanje genocida i veličanje ljudi pravosnažno osuđenih za ratne zločine, zločine protiv čovječnosti i genocid.
U Rezoluciji je naglašeno da je krivična odgovornost individualna i da se ne može pripisati cijeloj etničkoj, vjerskoj ili drugoj zajednici. Srbija i srpski narod nisu proglašeni kolektivnim krivcima.
Zato državni odgovor na Rezoluciju nije trebao biti strah od navodne kolektivne osude, nego jednostavno distanciranje od osuđenih zločinaca. Upravo je sahrana Ratka Mladića pokazala koliko je takva distanca još daleko.
Granica nije između naroda
Ne smiju se zaboraviti građani Srbije koji se otvoreno protive poricanju genocida i veličanju ratnih zločinaca. Među njima su aktivisti, novinari, profesori i obični ljudi koji zbog javnog stava često trpe uvrede, pritiske i prijetnje.
Njihovo postojanje najbolje pokazuje zašto kolektivna krivica nije samo nepravedna nego i netačna.
Granica ne prolazi između Bošnjaka i Srba. Ona prolazi između onih koji poštuju sudski utvrđene činjenice i žrtve te onih koji osuđene zločince pretvaraju u heroje.
Senad Beganović pronađen je u četiri grobnice. Ratko Mladić sahranjen je uz vojne počasti. To nisu dvije odvojene priče. To je jedna priča o zločinu, prikrivanju, poricanju i izboru koji svako društvo na kraju mora napraviti: hoće li stati uz žrtvu ili uz čovjeka pravosnažno osuđenog za njeno ubistvo?
Izvori: “Hina/Novi list – podaci o Senadu Beganoviću”
