AMERIČKI PRITISAK PARALIZIRAO IRANSKU FLOTU: Tankeri plutaju kod Šri Lanke, posadama ponestaje zaliha
Desetine iranskih i s Iranom povezanih tankera ostale su zaglavljene u azijskim vodama zbog američke pomorske blokade i straha regionalnih kompanija od sankcija. Prema izvještaju Wall Street Journala, oko 20 praznih tankera trenutno se nalazi nedaleko od jugozapadne obale Šri Lanke.
Brodovi ne mogu sigurno krenuti prema iranskim lukama, dok ih istovremeno brojne luke i dobavljači u Aziji ne žele prihvatiti niti snabdijevati. Posadama na pojedinim tankerima navodno ponestaje hrane, goriva i pitke vode.
TANKERI OSTALI IZMEĐU AZIJE I IRANA
Većina tankera ranije je učestvovala u transportu iranske nafte prema Kini. U tom sistemu, poznatom kao „flota iz sjene“, teret se često prebacuje s jednog broda na drugi kako bi se prikrilo njegovo porijeklo i otežalo praćenje sankcionisane trgovine.
Nakon istovara nafte u vodama jugoistočne Azije, tankeri bi se uobičajeno vraćali u Iran po novi teret. Međutim, američka blokada iranskih luka i plovidbe kroz Hormuški moreuz učinila je povratak znatno rizičnijim.
Zbog toga su brojni brodovi ostali u međunarodnim vodama kod Šri Lanke i Malezije, čekajući politički dogovor, ublažavanje blokade ili pronalazak luke spremne da ih primi.
WASHINGTON UPOZORIO DOBAVLJAČE
Wall Street Journal navodi, pozivajući se na dokumente vlasti Šri Lanke, da je američka ambasada pratila 19 iranskih tankera kod zapadne obale te zemlje.
Washington je, prema istom izvoru, upozorio da bi kompanije koje pružaju gorivo, hranu, vodu ili druge usluge sankcionisanim brodovima mogle biti izložene američkim sekundarnim sankcijama.
Zbog tog rizika privatni dobavljači navodno odbijaju prilaziti tankerima. Brodovi uglavnom ostaju izvan teritorijalnog mora Šri Lanke, što dodatno ograničava mogućnosti lokalnih vlasti da intervenišu.
Zvaničnici Šri Lanke ranije su saopćili da nisu registrovali nezakonito pretakanje nafte niti ispuštanje štetnih materija, zbog čega tada nije postojala osnova za djelovanje protiv brodova.
POSADE POSTALE KOLATERALNA ŠTETA
Iako je američka kampanja usmjerena na prihode Irana od izvoza nafte, sve je izraženije pitanje položaja pomoraca na tankerima. Ako brodovi ne mogu ući u luke niti dobiti osnovne potrepštine, politički i ekonomski pritisak direktno pogađa i njihove posade.
Situacija kod Šri Lanke pokazuje da se američko-iranski sukob više ne vodi samo sankcijama na papiru. Njegove posljedice sada su vidljive na otvorenom moru, gdje desetine brodova čekaju bez jasnog odgovora kada će i gdje moći nastaviti plovidbu.
Izvor: The Wall Street Journal, Reuters, AFP, američko Ministarstvo finansija i mediji Šri Lanke
