Evropa se 7. septembra probudila s dvije vijesti koje na prvi pogled nemaju mnogo zajedničkog. U Njemačkoj je krajnje desni AfD upravo ostvario historijski izborni rezultat, dok su se istog dana u Beogradu hiljade ljudi okupile na sahrani Ratka Mladića, pravosnažno osuđenog za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine.
Bilo bi neodgovorno tvrditi da između ta dva događaja postoji organizirana veza. Za takvo nešto nema dokaza.
Ali bilo bi jednako naivno ne postaviti drugo pitanje: šta rast krajnje desnice, sve tvrđi odnos prema migrantima i sve otvorenije političke podjele znače za milione muslimana koji žive u Evropi?
NJEMAČKA JE POSLALA PORUKU KOJU EVROPA NE MOŽE IGNORISATI
AfD je 6. septembra napravio politički potres u Saskoj-Anhaltu.
Krajnje desna stranka osvojila je oko 44 posto glasova, dok je CDU ostao na približno 17 posto. Rezultat je historijski i AfD je doveo bliže vlasti u jednoj njemačkoj pokrajini nego ikada ranije. Reuters AfD opisuje kao krajnje desnu, antimigrantsku i euroskeptičnu stranku.
Međutim, ovdje treba zaustaviti jednu previše jednostavnu priču.
Nije tačno reći: Njemačka je glasala protiv muslimana.
Analiza Infratest dimapa koju prenosi DW pokazuje nešto zanimljivije. Iako su agresivne kampanje protiv izbjeglica i migranata važan dio političkog identiteta AfD-a, migracija nije bila presudna tema većini birača u Saskoj-Anhaltu. Važniji su bili socijalna sigurnost, ekonomija i mir u Evropi.
Upravo tu možda leži veća opasnost.
Krajnja desnica više ne mora pobjeđivati samo na pitanju migranata. Može uzeti nezadovoljstvo cijenama, ekonomijom, ratovima, političkim elitama i strahom od budućnosti — i pretvoriti ga u ogromnu izbornu snagu.
A kada strah postane politička valuta, manjine vrlo lako postanu tema.
DAN KASNIJE – HILJADE LJUDI NA SAHRANI RATKA MLADIĆA
Samo dan nakon njemačkih izbora, potpuno drugačije slike stigle su iz Beograda.
Hiljade ljudi prisustvovale su sahrani Ratka Mladića. Njegov kovčeg bio je prekriven zastavom Srbije, prisutni su bili i pojedini članovi srbijanske vlade, a događaj je izazvao žestoku reakciju Evropske unije.
Ovdje nema prostora za historijsko prekrajanje činjenica.
Mladić je pred međunarodnim sudom pravosnažno osuđen na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine.
Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen i predsjednik Evropskog vijeća António Costa slike sa sahrane nazvali su “šokantnim”, dok je EU upozorila da glorifikacija osuđenih ratnih zločinaca nema mjesta u Evropskoj uniji niti državama kandidatima.
I upravo ta reakcija ruši jednu od najprovokativnijih tvrdnji iz teksta koji kruži društvenim mrežama.
Nema dokaza da će evropska desnica sada od Mladića napraviti svog “heroja borbe protiv islama”.
Za sada se dogodilo upravo suprotno: evropske institucije njegovu glorifikaciju otvoreno osuđuju.
ALI POSTOJI PITANJE OD KOJEG EVROPA NE MOŽE POBJEĆI
Zato prava priča možda nije u nekakvom tajnom povezivanju Beograda i njemačkih izbora.
Prava priča je mnogo neugodnija.
Šta se događa s Evropom kada ekonomska nesigurnost, strah od rata, migracija i nepovjerenje prema tradicionalnim partijama počnu gurati birače prema političkim ekstremima?
Muslimani imaju razloga pažljivo pratiti taj proces.
Ali isto bi trebali raditi Jevreji, migranti, druge manjine i na kraju svi Evropljani kojima je stalo do demokratskog društva.
Historija nas ne uči da se ponavlja kao kopija.
Uči nas da ozbiljni problemi počinju onda kada društvo traži jednostavnog krivca za komplikovane probleme.
Danas taj krivac može biti migrant.
Sutra musliman.
Prekosutra neko treći.
Zato 7. septembar 2026. ne možemo činjenično proglasiti “crnim danom za muslimane Evrope”.
Ali možemo ga nazvati upozorenjem.
Jer dan nakon što je krajnja desnica osvojila gotovo 44 posto glasova u jednoj njemačkoj pokrajini, hiljade kilometara dalje Evropa se ponovo svađala oko naslijeđa rata u kojem su upravo muslimani Bosne i Hercegovine platili stravičnu cijenu.
To nisu dokazi velike zavjere.
Ali jesu dvije slike Evrope koje vrijedi dobro zapamtiti.
Izvor: Reuters, DW, Euronews
Jedan komentar