HLADNIJI VJETROVI IZ BRISELA: Da li se odnos EU prema Vučiću zaista mijenja?
Godinama je odnos Evropske unije i vlasti Aleksandra Vučića funkcionisao po prilično poznatom obrascu: Beograd formalno ostaje na evropskom putu, dok istovremeno održava bliske odnose s Moskvom i Pekingom. Brisel kritikuje stanje demokratije i vladavine prava, ali saradnja traje.
Hrvatski tportal sada postavlja znatno dramatičnije pitanje – ulazi li taj odnos u fazu u kojoj evropske institucije više nisu spremne Vučiću pružati isti politički prostor kao ranije?
Takav zaključak još se ne može predstaviti kao zvanična politika EU. Međutim, nekoliko događaja iz septembra 2026. pokazuje da su odnosi Beograda i dijela evropskih institucija ozbiljno zategnuti.
SAHRANA MLADIĆA PRODUBILA SUKOB
Jedna od najvećih tačaka spora bila je sahrana Ratka Mladića u Beogradu.
Mladić je pravosnažno osuđen na doživotni zatvor za genocid u Srebrenici, ratne zločine i zločine protiv čovječnosti. Nakon njegove smrti njegovi posmrtni ostaci prebačeni su u Beograd državnim avionom, a sahrana je održana uz vojne počasti.
Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen poručila je da su prizori sa sahrane bili „šokantni“ i naglasila da veličanju ratnih zločinaca nema mjesta u Evropskoj uniji. Predsjednik Evropskog vijeća António Costa pridružio se kritikama.
Ipak, važna nijansa koju dramatični naslovi često preskaču jeste da von der Leyen nije najavila sankcije Srbiji niti prekid pristupnog procesa. Euronews je 16. septembra izvijestio da je, uprkos oštroj osudi, izbjegla najaviti konkretne kaznene mjere.
Mnogo konkretniji potez povukla je evropska komesarka za proširenje Marta Kos. Ona je otkazala planiranu posjetu Srbiji, navodeći da je glorifikacija Mladića nespojiva s vrijednostima na kojima počiva evropski put Srbije.
Vučić je na njenu odluku odgovorio izrazito kritički, čime je politička temperatura između Beograda i Brisela dodatno porasla.
PICULA TRAŽI JOŠ OŠTRIJI ODNOS
Pritisak postoji i unutar Evropskog parlamenta.
Izvjestilac Evropskog parlamenta za Srbiju Tonino Picula javno je pozvao na promjenu dosadašnje politike prema Vučiću nakon Mladićeve sahrane. Njegov stav, međutim, ne treba predstavljati kao odluku cijele EU: Picula je jedan od političkih aktera koji zagovaraju oštriji pristup Beogradu.
Zanimljivo je da je Picula čak izrazio nezadovoljstvo jer von der Leyen, po njegovom mišljenju, u svom govoru nije otišla dovoljno daleko.
To pokazuje da ni unutar evropskih institucija ne postoji jednostavna priča u kojoj je „Evropa otpisala Vučića“. Postoje ozbiljne kritike i vidljivo zahlađenje u pojedinim odnosima, ali postoji razlika između toga i formalne odluke EU da prekine saradnju sa srbijanskim predsjednikom.
JE LI VUČIĆ ZAISTA „OTPISAN“?
Za sada – takav zaključak ide dalje od provjerljivih činjenica.
Tačnije je reći da se Vučić suočava s otvorenijim i oštrijim kritikama iz evropskih institucija, posebno nakon događaja povezanih sa sahranom Mladića. Otkazivanje posjete Marte Kos predstavlja konkretan diplomatski signal, dok izjave von der Leyen, Coste i Picule pokazuju ozbiljno nezadovoljstvo.
Ali Srbija i dalje ostaje kandidat za članstvo i nema potvrđene odluke EU kojom bi Vučić ili Srbija bili politički „otpisani“.
Zato je možda zanimljivije pitanje ono koje će se tek razjasniti: da li gledamo samo još jednu ozbiljnu krizu između Beograda i Brisela – ili početak dugoročnije promjene evropske politike prema vlastima u Srbiji?
IZVORI: Reuters, Euronews, AP, RTS.
