Bosanci su NAJSTARIJI narod u Evropi!
Mirza zapalio javnost pričom o Bosni: “Ova zemlja nije slučajna, ovdje historija diše ispod svakog kamena”
Irfan Mirza nije tip gosta koji dođe u studio, kaže dvije diplomatske rečenice i ode. On govori kao čovjek koji Bosnu ne posmatra samo kroz kartu, politiku i dnevne svađe, nego kroz hiljade godina priče, bola, pamćenja i ponosa.
U gostovanju na FACE TV-u, Mirza je iznio niz snažnih tvrdnji: da su Bosanci starosjedioci Evrope, da tragovi vode duboko u ledeno doba, da ova zemlja ima historiju koju ni sami ne znamo dovoljno cijeniti. FACE TV navodi i njegovu neobičnu biografiju: u Bosnu je došao 1992. godine, u ratu, donio lijek bolesnom čovjeku, ostao, oženio se Sabinom, a kasnije nastavio karijeru povezanu s Microsoftom.
Bosna nije samo država, Bosna je dubok sloj historije
Najveća snaga Mirzine priče nije u tome da svaku njegovu rečenicu odmah prihvatimo kao naučni zakon. Naprotiv, oprez je potreban. Tvrdnja da su “Bosanci najstariji narod u Evropi” zvuči moćno, ali je naučno preciznije reći: na prostoru današnje Bosne i Hercegovine postoje vrlo stari tragovi ljudskog prisustva. To nije isto kao tvrditi da je današnji narod, u modernom smislu, direktno “najstariji narod Evrope”.
Ali jedna stvar jeste ozbiljna: arheologija potvrđuje da prostor BiH ima duboku prahistorijsku prošlost. Zemaljski muzej BiH je 2024. objavio da su u okviru projekta “After the Ice” analizirani ostaci s lokaliteta Badanj kod Stoca, a direktno datirani ljudski ostaci potvrđuju kasnopaleolitsku starost i predstavljaju najstarije direktno datirane ljudske ostatke na teritoriji BiH.
Drugim riječima: možda ne treba odmah vikati “najstariji narod”, ali treba jasno reći — ovo tlo pamti mnogo više nego što mi učimo u školama.
Čovjek koji Bosnu vidi jasnije od mnogih rođenih u njoj
Zanimljivo je da takve riječi ne dolaze od nekoga ko je ovdje rođen, nego od čovjeka koji je došao izdaleka i u Bosni prepoznao nešto što mnogi domaći ljudi više i ne vide. Mirza je, prema navodima Politehničkog fakulteta Univerziteta u Zenici, bio Microsoftov direktor za regulatornu usklađenost i istraživanje, a bavio se temama poput umjetne inteligencije, kvantnog računarstva i kriptografije.
I baš zato njegova rečenica o umjetnoj inteligenciji zvuči zanimljivo: nije, kaže, opasna sama tehnologija, nego način na koji je čovjek koristi. To je, ruku na srce, vjerovatno najtačniji dio cijele priče. Jer nije internet sam po sebi pokvario društvo. Pokvarili su ga ljudi koji lažu, manipulišu i koriste tehnologiju da šire glupost brže nego što se ikad prije širila.
Stećci, pamćenje i narod koji zaboravlja sebe
Mirza govori i o bosanskoj historiji kao o nečemu što treba braniti. Tu dolazimo do stećaka, jednog od najjačih simbola srednjovjekovne Bosne i šireg prostora. UNESCO navodi da stećci potiču iz perioda od druge polovine 12. do 16. stoljeća, s najvećim intenzitetom u 14. i 15. stoljeću, te da svjedoče o duhovnim, umjetničkim i historijskim slojevima srednjovjekovne jugoistočne Evrope.
Zato je prava poruka ove priče jednostavna: Bosna ne mora izmišljati historiju da bi bila velika. Dovoljno je da upozna onu koju već ima.
Ova zemlja ima Badanj, stećke, srednjovjekovnu Bosnu, Vijećnicu, Srebrenicu, Sarajevo, Mostar, Jajce, Stolac i hiljade malih mjesta gdje kamen zna više nego što ljudi žele priznati.
I zato, kad stranac dođe i kaže da Bosna vrijedi, možda se ne trebamo samo oduševiti. Možda se trebamo i postidjeti što nam to mora govoriti neko ko je Bosnu izabrao srcem, dok je mi često gazimo nogama.
Izvor: FACE TV, Zemaljski muzej BiH, UNESCO, Univerzitet u Zenici
