JEZIVE PORUKE IZ EVROPSKIH KULOARA: Bosnu su gledali kao problem koji ne pripada Evropi
Postoje rečenice koje ne zastare. Ne zato što su mudre, nego zato što pokazuju koliko hladno politika zna gledati na tuđu nesreću.
Kada Reuf Bajrović podsjeća na navode iz knjige The Clinton Tapes, poenta nije samo u prošlosti. Poenta je u onom bolnom osjećaju da su Bošnjaci devedesetih često gledani kao problem koji treba “riješiti”, a ne kao narod koji treba zaštititi.
Prema navodima koje prenose Al Jazeera, Anadolu i drugi autori, Bill Clinton je Tayloru Branchu govorio da su neki evropski saveznici smatrali nezavisnu Bosnu “neprirodnom” kao jedinu muslimansku državu u Evropi. Navodi se i da je François Mitterrand bio grub u stavu da Bosna “ne pripada”, dok su britanski zvaničnici govorili o “bolnoj, ali realističnoj obnovi kršćanske Evrope”.
Kad diplomatija zvuči kao hladna presuda
To nije obična diplomatska rečenica. To je pogled na Bosnu kao na višak. Kao da ljudi, gradovi, mezarja, džamije, crkve, komšije, djeca i majke nisu stvarni, nego samo smetnja na nečijoj evropskoj karti.
Bajrović je na Hayat TV-u poručio da se Bošnjaci ne smiju zavaravati pričom da na njih svi gledaju kao na prirodan dio Evrope. Slobodna Bosna je prenijela njegovu ocjenu da se danas vidi povratak takve politike, uz upozorenje da se stare poruke ne smiju gurati pod tepih.
I tu dolazimo do današnje Bosne. Jer ovo nije samo priča iz arhive. Klix je pisao o snimku razgovora Petera Szijjarta i Dragana Čovića iz 2021. godine, gdje mađarski šef diplomatije govori da podržava novi Izborni zakon i da on i Čović politiku baziraju na “kršćanskim osnovama” i vrijednostima.
Zašto ovo boli i danas
Zato što narod koji je preživio genocid ne može mirno slušati kada se njegova sudbina opet pakuje u vjerske i civilizacijske ladice. Nije problem kad neko ima vjeru. Problem je kad se politika pravi tako da jedni postanu “prirodni Evropljani”, a drugi vječni gosti u vlastitoj kući.
Primjer je jednostavan. Zamislite da živite u zgradi cijeli život. Tu su vam roditelji, djeca, uspomene, dokumenti, grobovi. A onda dođe neko sa strane i kaže: “Vi baš ne pripadate ovdje.” Normalan čovjek se zapita: izvini, a ko si ti da mi mjeriš pravo na vlastiti prag?
Zato ovakve rečenice ne smiju ostati samo akademska fusnota. One objašnjavaju zašto je Bosna toliko puta ostavljena sama, zašto su žrtve morale moliti za pravo na odbranu i zašto se i danas oko BiH igraju opasne igre.
Bosna nije ničiji eksperiment. Bošnjaci nisu greška na mapi Evrope. A ko poslije svega opet dijeli ljude na podobne i nepodobne Evropljane, taj nije naučio ništa — ni iz rata, ni iz Srebrenice, ni iz vlastite sramote.
Napomena: Preciznije je pisati da se radi o Bajrovićevom tumačenju i navodima iz The Clinton Tapes. Izvorna formulacija koja se najčešće citira glasi “bolna, ali realistična obnova kršćanske Evrope”, a ne doslovno “genocid je bio neophodan”.
Izvor: Hayat.ba
