NAUČNICI UKLONILI HIV IZ LJUDSKIH ĆELIJA: Da li smo korak bliže trajnom izlječenju jedne od najopasnijih bolesti?
Otkriće koje je godinama zvučalo kao naučna fantastika danas privlači pažnju cijelog svijeta. Naučnici su uspjeli ukloniti HIV iz zaraženih ljudskih imunih ćelija koristeći revolucionarnu CRISPR tehnologiju za uređivanje gena, otvarajući vrata mogućem trajnom liječenju virusa koji je odnio milione života.
Šta su naučnici zapravo uradili?
Istraživački tim koristio je CRISPR/Cas9 sistem, često nazivan “genetskim makazama”, kako bi precizno pronašao i uklonio HIV koji se skrivao unutar DNK zaraženih ćelija. Za razliku od postojećih terapija koje samo drže virus pod kontrolom, ova metoda cilja sam izvor problema – virusni genetski materijal ugrađen u ćelije domaćina.
U laboratorijskim uslovima naučnici su uspjeli izrezati i ukloniti kompletan HIV genom iz zaraženih T-limfocita, ključnih ćelija imunološkog sistema.
Zašto je ovo toliko važno?
Današnje antiretrovirusne terapije omogućavaju osobama zaraženim HIV-om da žive dug i kvalitetan život. Međutim, virus ostaje skriven u određenim ćelijama organizma i može se ponovo aktivirati ako se terapija prekine. Upravo zbog toga oboljeli uglavnom moraju uzimati lijekove do kraja života.
CRISPR pristup pokušava riješiti taj problem uklanjanjem samog virusnog zapisa iz ćelija, što bi jednog dana moglo omogućiti trajno funkcionalno izlječenje.
Ćelije pokazale otpornost na novu infekciju
Jedan od najzanimljivijih rezultata istraživanja bio je da su ćelije nakon genetske intervencije pokazale otpornost na ponovnu infekciju HIV-om. Naučnici su također izvijestili da tokom eksperimenata nisu pronašli značajna oštećenja drugih dijelova genoma niti ozbiljne toksične efekte na ćelije.
Važno upozorenje: HIV još nije izliječen
Iako rezultati zvuče spektakularno, potrebno je naglasiti da se radilo o laboratorijskim istraživanjima na ćelijama, a ne o široko primijenjenom liječenju pacijenata.
Od objave ovog rada 2016. godine naučnici širom svijeta nastavili su razvijati CRISPR pristupe, ali još uvijek ne postoji odobrena terapija koja može rutinski izliječiti HIV kod ljudi. Potrebna su dodatna istraživanja, klinička ispitivanja i dugoročne provjere sigurnosti prije nego što ovakva metoda postane dio svakodnevne medicine.
Budućnost medicine?
Bez obzira na to koliko će vremena biti potrebno do konačne primjene, stručnjaci smatraju da je CRISPR jedna od najvažnijih biotehnoloških revolucija našeg vremena.
Ako se pokaže sigurnom i efikasnom kod ljudi, ista tehnologija mogla bi pomoći u liječenju brojnih genetskih bolesti, određenih oblika raka, pa čak i nekih virusnih infekcija koje danas nemaju trajno rješenje.
Izvor: Naučni rad “Elimination of HIV-1 Genomes from Human T-lymphoid Cells by CRISPR/Cas9 Gene Editing”, časopis Scientific Reports (2016).
