Izvršni odbor UEFA-e donio je odluku da finale Evropske lige 2029. godine bude odigrano na Nacionalnom stadionu Srbije u Beogradu. Riječ je o stadionu koji je još u izgradnji, ali bi do održavanja utakmice trebao biti potpuno završen.
Odluka je donesena 15. septembra na sjednici Izvršnog odbora UEFA-e u Solunu, na kojoj su određeni domaćini nekoliko velikih evropskih finala.
Sama kandidatura Beograda nije nova niti je pokrenuta nakon posljednjih događaja. Postupak izbora domaćina započeo je još u julu 2025. godine. Ipak, trenutak u kojem je odluka objavljena izazvao je burne reakcije i otvorio neugodna pitanja o vrijednostima koje evropska kuća fudbala javno zastupa.
Fotografija Mladića i minuta šutnje
Samo nekoliko dana ranije, tokom 180. beogradskog „vječitog derbija“ između Crvene zvezde i Partizana, navijači domaćeg kluba razvili su ogromnu fotografiju Ratka Mladića, bivšeg komandanta Vojske Republike Srpske koji je pravosnažno osuđen na doživotni zatvor zbog genocida u Srebrenici, zločina protiv čovječnosti i drugih ratnih zločina.
Prije početka utakmice održana je i minuta šutnje, dok se sa tribina skandiralo Mladićevo ime. Fotografije i videosnimci iz Beograda izazvali su osude u Bosni i Hercegovini, ali i izvan regiona.
Zbog toga je odluka da upravo Beograd dobije jedno od najvećih evropskih fudbalskih finala za mnoge stigla kao hladan tuš. UEFA godinama govori o borbi protiv rasizma, diskriminacije, mržnje i političkih poruka na stadionima. Kada se nakon takvih scena Beogradu dodijeli finale, sasvim je razumljivo da se javnost zapita vrijede li ista pravila za sve.
Ipak, potrebno je razdvojiti dvije stvari.
Derbi Crvene zvezde i Partizana odigran je u domaćem prvenstvu, zbog čega UEFA nije neposredno nadležna za izricanje kazne zbog događaja na toj utakmici. Odgovornost je prvenstveno na Fudbalskom savezu Srbije i domaćim disciplinskim organima. UEFA može kažnjavati klubove zbog incidenata na utakmicama svojih takmičenja.
Također, nema dokaza da je Beograd domaćinstvo dobio kao nagradu za političko ponašanje niti da je incident s derbija razmatran prilikom donošenja odluke. Proces kandidature počeo je mnogo ranije, a odluka je formalno donesena na osnovu UEFA-inog postupka izbora domaćina.
UEFA ipak duguje odgovor
To, međutim, ne znači da UEFA treba jednostavno odmahnuti rukom. Dodjeljivanje velikog finala nije samo tehnička odluka o stadionu, hotelima i aerodromima. To je i poruka povjerenja gradu i fudbalskim institucijama koje će organizovati događaj.
Ako UEFA zaista želi pokazati da na stadionima nema mjesta veličanju osuđenih ratnih zločinaca, onda mora zahtijevati jasne garancije da se slične scene neće ponoviti tokom evropskog finala.
U protivnom će njene kampanje protiv mržnje ostati samo lijepo dizajnirani slogani na reklamnim panoima – dovoljno glasni prije utakmice, ali neobično tihi kada treba povući konkretan potez.
Beograd ima pravo kandidovati se i organizovati velike sportske događaje. Ali s tim pravom dolazi i odgovornost. Evropsko finale ne smije postati pozornica za veličanje ljudi osuđenih za genocid i ratne zločine.
Sport može povezivati ljude, ali samo ako se stadion ne pretvori u mjesto na kojem se žrtvama ponovo šalje poruka da njihova bol vrijedi manje od navijačkog spektakla.
Izvori: UEFA – odluke Izvršnog odbora o domaćinima finala
Jedan komentar