KINA ZAPRIJETILA EVROPI: Ako Bruxelles nastavi ovim putem, Peking sprema protumjere

Evropa i Kina više ne vode samo trgovinski spor. Ovo je borba za fabrike, radna mjesta i budućnost industrije.

Kina je poručila Evropskoj uniji da će uzvratiti ako Bruxelles nastavi gurati novi zakon koji favorizuje evropsku proizvodnju. Drugim riječima: ako EU zatvori vrata kineskoj robi i investicijama, Peking neće sjediti skrštenih ruku.

Prema navodima medija, spor je nastao oko evropskog Zakona o ubrzanju industrije, koji mnogi već zovu “Made in Europe”. Cilj tog zakona je da se više evropskog novca, javnih subvencija i državne podrške usmjeri prema proizvodnji unutar EU.

Najviše se cilja na tri sektora: čiste tehnologije, automobilsku industriju i tešku industriju poput čelika, aluminija i cementa. Posebno je osjetljivo pitanje električnih automobila. EU želi da vozila koja dobijaju javnu pomoć budu sklopljena u Evropi i da veliki dio komponenti dolazi iz država članica.
Kina to vidi kao diskriminaciju. Bruxelles to vidi kao odbranu vlastite industrije.

Evropi više nije svejedno

Problem je što Evropi ozbiljno gori pod nogama. Automobilska industrija, nekada ponos kontinenta, već je pod velikim pritiskom. Dobavljači najavljuju otpuštanja, proizvodnja se seli, a kineske kompanije dolaze s jeftinijim baterijama, električnim autima i robom koju evropske firme teško mogu pratiti.

Kina ima ogromnu proizvodnju, jaku državnu podršku, jeftinije kredite i niže troškove. Kada SAD zatvori svoje tržište carinama, onda kineski višak robe traži drugo veliko tržište. A Evropa je tu najprivlačnija.

Zato Bruxelles pokušava reći: dosta je bilo. Ako evropski porezni obveznici plaćaju subvencije, onda taj novac treba čuvati evropska radna mjesta, a ne dodatno jačati strane konkurente.
To je poštena logika. Evropa je predugo glumila naivca u svijetu u kojem drugi igraju tvrdo.

Kina igra tvrdo, Evropa se tek budi

Psihološki gledano, ova priča pokazuje razliku između dva mentaliteta.
Kina razmišlja dugoročno, hladno i strateški. Ne pita se šta će biti sutra na naslovnicama, nego šta će kontrolisati za 10 ili 20 godina: fabrike, sirovine, baterije, luke, tehnologiju i tržišta.

Evropa je dugo razmišljala udobno. Kao bogata kuća koja ima lijep namještaj, ali ne vidi da joj neko iznosi alat iz garaže. Tek kad nestanu fabrike i radna mjesta, onda krene panika.

To je kao kad čovjek godinama kupuje jeftino kod komšije, a svoju radionicu zapusti. U početku mu je super jer štedi novac. Ali kad njegova radionica propadne, majstori odu, alat zahrđa, onda shvati da više ne zavisi od sebe nego od komšijine cijene i volje.

Tako je i Evropa. Godinama je govorila o slobodnom tržištu, a sada shvata da slobodno tržište ne vrijedi isto kada jedna strana igra po tržišnim pravilima, a druga iza sebe ima državu, subvencije i industrijsku mašineriju.

Kina sada prijeti protumjerama, a to može značiti pritisak na evropske kompanije koje posluju u Kini, regulatorne kontrole, otežan pristup tržištu i politički pritisak preko zemalja koje imaju duboke veze s Pekingom.

Evropa mora zaštititi svoju industriju, ali ne smije to raditi naivno, sporo i polovično. Ako zakon toliko razvodne da ostane samo lijepa parola, onda od “Made in Europe” neće ostati ništa osim slogana za konferencije.

Ko nema svoju proizvodnju, nema ni svoju slobodu — samo tuđu cijenu koju mora platiti.